www.OpenSubtitles.org ile bugün bağlantı kurun ve ürününüzün ya da markanızın reklamını burada yapın.
Çeviri: Fügen Atasoy
Brezilya'daydık.
Bir gece önce Luciano, 200,000 kişiye şarkı söyledi.
Buenos Aires'te muhteşem bir konserdi.
Ertesi sabah, Amazon'un derinliklerine ormana gittik.
Çok şükür ki, kendi video kameram yanımdaydı.
Hiçliğin ortasında bir tiyatro vardı.
Bunun bir hac yolculuğu olduğunu fark ettim.
Ve Luciano dedi ki...
"Caruso'nun 100 yıl önce şarkı söylediği yerde sahneye çıkmak istiyorum."
Hiçbir şey organize etmemiştik.
Tiyatronun önüne vardık, her yeri kilitliydi.
Orada hiç kimse yoktu.
Açması için birini aradık.
Ve biri çıkıp dedi ki "Kim o?"
O da dedi ki, "Ben Luciano Pavarotti."
Amazon'dan sevgilerle
Luciano, hiç plan yapmazdı.
O plan yapan biri değildi.
Her şey öylece olurdu.
Bir gün, bir video kamera aldık.
O kamera hep benim yanımda oldu, ve her şeyi kaydettik.
İnsanlara gerçekten güvenirdi.
Her zaman herkesin iyi bir yanı olduğunu düşünürdü.
Neşe doluydu ve her zaman çok mutluydu.
Luciano, Tanrı'nın ona büyük bir lütufta bulunduğunun farkındaydı.
Sadece operada değil, hayatının her alanında.
Ona bir amaç vermişti.
Ama bu aynı zamanda ağır bir yüktü.
Her zaman bunun sebebini anlamak istedim.
100 yıl sonra da hatırlanmak ister misin?
Önemli olan...
...insanları operaya çeken bir adam olarak hatırlanmam.
İnsanlara, Otello'nun Favorita'sını okuduğumu ve inanılmaz...
...büyüklükte bir repertuarımın olduğunu söylemelerini isterim.
İnsanlara, yeni operaları takip etmekten...
...bunu yapmak için hiç yılmadığımı söylemek isterim.
Bir şarkıcı için olumlu şeylerin başında...
...cesaret gelir, çünkü ben hep bu konuda eleştirildim.
Pavarotti, insan olarak nasıl biri?
Bizim mesleğimiz, gerçekten çok özeldir.
Bir gün içinde ünlü olmazsın.
Büyüme sırasında, sana ne olacağını fark edemezsin.
Gerçek anlamda kim olduğunu bilmezsin.
Ben savaş sırasında doğdum, ve hala bunu taşıyorum.
Her zaman.
Ama çok şanslı bir çocuktum...
...çünkü çok güzel bir yerde büyüdüm.
Babam bir fırıncı ve bir tenordu.
Babam kilisede şarkı söylediği için çok şanslıydım.
Küçük bir çocuk olsam bile, taklit ederek, babam ne yapıyorsa onu yaptım.
Yani o benim öğretmenimdi.
Muhteşem bir tenor sesine sahipti.
Olağanüstüydü. Benimkinden iyiydi. Kimse inanmaz ama bu doğru.
Babamla ve elliden fazla erkek sesiyle şarkı söyledim.
Sonra, bir yarışma için Wales'e gittim.
1955 yılında, Wales'te ilk ödülünü kazandın. - Evet.
Hayatımın en önemli ve ve en unutulmaz günüydü.
Bunu bütün arkadaşlarımla ve babamla paylaştım.
O zamanlar, bir ilkokulda öğretmenlik yapıyordum.
Babam dedi ki "Dinle.
Artık okuyacaksın, şehire gideceksin, ve profesör olacaksın."
Çünkü babam tenorlukta başarılı olamamıştı.
Güzel bir sese sahip olsan bile, ne kadar zor olduğunu biliyordu.
Dedim ki, "Tamam, böyle diyorsan, dediğin gibi yapacağım."
Annem dedi ki, "Hayır,
...oğlumu şarkı söylerken duyduğumda, kalbimde bir şeyler oluyor."
Ben de dedim ki "Anne, bunu annem olduğun için söylüyorsun. Hadi ama."
Dedi ki, "Hayır, hayır, hayır, hayır.
Hayır, çünkü babanı dinlediğimde bunu söylemiyorum."
Tam olarak istediğim şeyi yapmamı sağladı, sanırım ben bunun için doğmuştum.
1955 yılında çalışmalarıma başladım...
...ve altı yıl sonra, 1961'de ilk çıkışımı yaptım.
Peki, operadaki ilk rolünü nasıl aldın?
Bir yarışmayı kazandım...
...ve yarışmanın ödülü, sahnede şarkı söylemekti...
...şefli bir orkestrayla tam bir performans.
Ve ilk çıkışım 29 Nisan 1961'de, La Bohème'de Rodolfo rolüydü.
La bohème'de, evet.
Sansasyonel bir gece değildi...
...ama sanırım herkes çok memnun kaldı, özellikle de annem.
"Elin çok soğuk Isıtmama izin ver"
"Aramanın ne faydası var?"
"Karanlıkta onu asla bulamayız"
Onunla özel bir partide tanışık...
...okuldan bir arkadaşımın evinde.
O zamanlar Modena'da, çok sayıda gelecek vaat eden şarkıcı vardı.
Onun bir şarkıcı olamadığını anladım...
... bu onu büyük bir hayal kırıklığına uğratmıştı.
"Yerleri umut tarafından alınmıştı!"
"Hakkımda bütün bildikleriniz"
Bir adama aşık oldum, çok yakışıklı bir adamdı...
...sonra onun sesine aşık oldum.
Demek istediğim, Pavarotti'nin sesine kim aşık olmaz ki?
" Bana kim olduğunu söyle, lütfen söyle"
29 Nisan 1961'de...
...genç bir ilkokul öğretmeni, sahneye çıktı ve tenor oldu.
Ve ben aşık oldum.
Birkaç ay birlikte yaşadık. Bohemler gibi.
Başka bir odanın karşısında olan bir odamız olduğunu hatırlıyorum...
...ve banyoyu herkes kullanıyordu.
Paraya ihtiyacımız vardı, evlendiğimizde hiçbir şeyimiz yoktu.
O aşktı. Tutkuydu. Çok güzeldi. Plansızdı.
Çok şiirsel ve romantikti, hayat çok olumluydu.
Ve vahimdi, Çünkü oradaydı... o, oradaydı.
Sahneye ilk çıkışından sonra
4 yıl 7 ay içinde üç kızımız dünyaya geldi.
Kazandığı paraları, borç aldığı...
...babasına verdi, geriye bir şey kalmadı.
İlk yıllarda para kazanan bendim diyebilirim.
Londra, inanılmaz şehir.
Covent Garden, benim ilk önemli uluslararası tiyatromdu.
1963 yılında orada büyük bir başarıyla şarkı söyledim.
Covent Garden'da Bohème sergileniyordu.
Sanatçılardan, Bay Di Stefano...
...tüm zamanların en muhteşem tenorlarından biriydi.
Ve sonra, o gelmek üzereyken, çok hastalandı...
...ve performansını iptal etti, onun yerine ben söyledim.
Çıkan haberler müthişti...
...çünkü genç tenor, Di Stefano'nun yerini almıştı.
Bu iş, Di Stefano'nundu..
...ama önemli değildi, çünkü o genç tenor bendim.
Sonunda sahneye çıkıp...
...kendimi göstereceğim noktaya ulaşmıştım.
Zordu ama yaptım. Bunu başardım.
Kariyerimin ilk dönemiydi.
1967 yılında Viyana'da sahne alacaktım.
Ve o turnede yeni bir süper starın, Joan Sutherland ile...
...birlikte şarkı söyleyeceğini okudum.
Joan ile Avustralya'ya gitmekle...
..ilk olarak, ciddi bir profesyonel şarkıcı olmayı öğrendim.
Ve ondan özellikle nefes almayı öğrendim ki...
...bu en basit ama en zor şeydir.
Ne öğrendin? İçinden ne geçtiğini nasıl anlatabilirsin?
Düette şarkı söylerken, nasıl yaptığını anlayabilmek için...
...ona dokunmaya çalıştım.
Ne hissettin? Onu hissedebildin mi?
Diyaframının kasını gördüm.
Ve... her türlü notaya basarken kasının ne kadar sert olduğunu gördüm.
Her şeyi ötesinde, bence tekniği mükemmeldi.
Sanırım,büyük ihtimalle...
...tüm zamanların iyi tekniğiydi diyebilirim.
Gidiyorum
Elveda!
Unutma, Cennet'te buluşacağız
Bence Luciano, bu dünyada doğan, en azından bir tenor için...
...en ideal sese sahip olan bir sanatçı.
Luciano'nun sesi, her zaman kalbime işler.
En net, en temiz, duygusal...
...tutkulu, güzel... hepsi.
Yeryüzünde bir cennet gerçekten.
İnsanların şunu anlaması çok önemli.
Soprano ve bariton, bunlar en doğal seslerdir.
Erkekler, doğuştan baritondur.
Ama tenor olmak başka bir şeydir. Doğal değildir.
Bu benim sesim, ama doğal değil.
Büyük bir tenor olmanın güzelliği nedir?
Tenor, size sesinin düzenlenmiş değil, doğal olduğunu hissettirir.
Luciano Pavarotti olmak istiyorsanız...
...Yüksek Do'ya sahip olmanız gerekir.
Bu en önemli şeydir.
İyi bir tenor olarak yaşayabilirsiniz...
...ama Yüksek Do'nuz yoksa büyük bir tenor olamazsınız.
Ben Luciano'yu dinlerken, bilirsiniz ki...
...o ağzını açar ve öyle devam eder.
Her şey... Her şey çok kolaydır.
Her şey çok güzel! dersin.
Hiç çaba sarf etmiyor gibidir, ama bunun arkasında ne vardır?
Ne kadar çalıştığı, terlediği, yorulduğu...
Güzelliği buradadır.
La fille du régiment'te şarkı söyledi...
İşte o opera, onu ünlü yaptı.
Onun ünü, bilirsiniz, La fille du régiment'te, Dokuz C'ye çıkmasıyla oldu.
La fille du régiment, bilirsiniz, o bir opera efsanesidir.
Ruhum için ne kader!
#Onun aşkına ve eline sahibim#
Sesini görecekmişim gibi hissettim.
Son derece berraktı, fotoğraf gibiydi.
Molekülleri neredeyse sayabilirdiniz. O derece netti.
Yüksek C'ye çıkan tenor, kulaklarınızda titreşim yapar.
Seste o kadar çok gerilim vardır. Kulaklarım çınlamıştı.
Hepimiz, opera dünyasında en önemli kişi olmayı hayal ettik.
Luciano rakipsizdi. Evet.
Luciano, bütün tiyatrolarda söylüyordu.
Covent Garden, Viyana, La Scala, Metropolitan...
...ve dünyanın pek çok en önemli tiyatrolarında.
Bütün kayıtları oldukça efsanevi oldu.
Decca, onu Yüksek Do'ların Kralı olarak etiketledi.
Sıçrayabilen bir atın sıçraması...
Doğru anda, doğru dengeyle...
engele ulaşmak zor değildir.
En tepede şarkı söylemek de aynıdır.
Ona ulaşmak için yeterince hazırlandıysan, tepede olmak zor değil.
Bunu yapabileceğine kesinlikle
Tam olarak hazırlanılırsa... mükemmel olunabileceğinden emin misin?
Hayır. Bu, benim mesleğimin güzelliği.
Hep şunu derim, İspanyolcada "ses" feminendir.
Kelime, la voz. Ayrıca İtalyancada la voce. Fransızcada la voix.
Yani inanıyorum ki bir sesle yaşamak...
...talepkar ve çok kıskanç bir kadınla yaşamak gibidir.
O olmadan, o ses olmadan yaşanamayacağını biliyorum.
Onunla yaşarsınız ve her şeyi onun etkilediğini fark edersiniz.
İyi haberlere, kötü haberlere, duygusal olan bir şeye...
...fiziksel tepki veririz.
Bu kasın...
...size hemen cevap vereceğini asla bilemezsiniz.
O, benim bedenimin baş kadın oyuncusudur.
Bir gün, diğer günden daha iyidir.
İlişkilerdeki gibi, o kişiyi çok iyi tanımalısınız...
...çok sevdiğiniz kişiye en iyi şekilde davranmanız için.
İşte ses budur. O bir kadındır.
İlk anım...
...çocukluğumla ilgili aklıma gelen ilk şey...
...sekiz yaşındayken yazdığım bir kompozisyon.
Başlığı, "Babanız Ne Yapar" idi.
Ve ben, bu şekilde, bunu söylemesi biraz çirkin...
...ama benim babam bir sahtekar!
O bir hırsız, çünkü geceleri çalışmaya gidiyor...
...içi bıyıklarla ve sahte sakallarla
...dolu bir valizle etrafta dolaşıyordu.
Bunun anlamı tek bir şey olabilirdi.
Onun kostümlerine bayılırdım...
...bütün çocukların yapacağı gibi, onlar kılık değiştirmeye yarardı.
Onun paralel bir hayatı olduğunu biliyordum... O,sanatçı hayatıydı.
Karakterleriyle yaşardı, canlandırdığı karakterle...
...ikinci hayatını yaşardı.
Bu çok belliydi ve bir çocuk için bunu görmek zordu.
Opera aşk, nefret ve ölümdür.
Bu çok önemli.
Biraz makyajla, başka bir kişi olursun.
Opera, yapay bir şeyin...
...sahnede yavaş yavaş gerçeğe dönüşmesidir.
Annem bize sürekli babamızın ne yaptığını anlatırdı.
Anlamamız için bize operaların konularını anlatmaya çalışırdı.
Korktuğumu hatırlıyorum...
...çünkü onu izlerken acı çekiyordum.
Örneğin, Tosca'da üstü kanlı çıkmıştı...
O, hatırladığım ilk opera...
...çünkü ölüyordu, operalarda sık sık öldüğü gibi.
Perde kapandıktan sonra...
...o sesslikte bağırdım... BABA!
Operada sahneye ilk çıkışım oydu.
Cebinde hep bir eğik çivi taşıdığını biliyorum.
Eğik çivi, evet.
Bu bir batıl inanç, ve sanırım bütün sanatçıların bir tane vardır.
İngilizler, "tahtaya vur" der.
İtalya'da biz, "demire vur" deriz.
Ve benim demirden bir eğik çivim var.
İki kat iyi şans için.
Dindar bir Katolik misin?
Öyle olduğumu sanıyorum, hatta son derece. Ama bir Katolik olsam da...
...ne olur ne olmaz diye, batıl inançlara sahibim.
Bence, Luciano'nun kalp olarak...
...sade bir insan olduğuna hiç şüphe yok.
Kendine köylü derdi.
Sanırım bu, Nemorino rolünü almasının bir sebebi.
L'elisir d'amore'de, en doğal haliyle bir taşralıydı.
L'elisir d'amore'da babam eğlenceli şarkılar söyledi.
Ölmediği az sayıda operalardan biriydi.
Bu yüzden, bu rol onun ruhunu biraz rahatlattı.
Çünkü o çok neşe dolu ve saf bir karakterdi...
Kendini aynı saflıkla özdeşleştirdi.
Çok lezzetli! Aman Tanrım!
Bir yudum daha.
Dünyanın her yerinde binlerce hayranı vardı.
Bilet almak için uzun kuyruklarda beklerlerdi. Bunun için öldürebilirlerdi.
Daha fazla ünlü olmaya başladığında, dünyanın her yerinden...
...hatta en ücra yerlerden mektuplar geldi...
...ve diyebilirim ki, ben hepsini yanıtladım!
Ayrıca, İtalyan tiyatrolarla olan ilişkileri takip ettim...
...ve menajeriyle görüştüm.
New York'taki Herbert Breslin ile.
Kayıt şirketinden biri...
Luciano'ya dedi ki, "Sen...çok iyi bir adamsın...
...ihtiyacın olan şey, senin için çalışacak gerçek bir alçak."
İşte biz bu şekilde başladık.
Herbert Breslin'in opera dünyasının en nefret edilen...
kişisi olma ünvanı vardı.
Onunla çalışmaya başlamadan önce, hakkında hiç iyi bir şey duymadım.
Luciano Pavarotti ile benim aramamda olan şey...
...bir amaç birlikteliğiydi.
O istedi ve ben istedim.
Çünkü, onun şöhreti oluşurken, benim de şöhretim oluşuyordu.
Herbert burada olsaydı, Luciano'nun popüler olmasını sağlayan...
... unsurun kendi fikirlerinin olduğunu söylerdi.
Daha önce hiç konser vermemişti.
Daha önce hiç resital vermemişti.
Ona müziğin kapılarını ben açtım.
Menajerim, beni Liberty, Missouri'ye gönderdi.
Tek başıma resital vermem için.
Operada, kostüm ve makyajdan faydalanırsınız...
...ve üç saat boyunca o karakter olursunuz...
...ama resitalde kendinizsinizdir.
Sadece onun sesi.
Savaşçı ben olsaydım! Hayalim gerçekleşseydi!
Tamamen korunmasızsınızdır.
Neredeyse çıplaksınızdır, hiçbir şeyin arkasına saklanamazsınız.
Luciano dedi ki, "Aman Tanrım, ellerimle ne yapacağım?"
Menajeri ona dedi ki...
"Cebindeki mendili çıkar, ve onu elinde tut."
Menajerim dedi ki, "Hoşuna gitmezse, yapma."
Ben de dedim ki, "Hoşuma gitmedi. Buna bayıldım."
Amerika'nın kırsal bölgelerinde resital vermeye başladık.
Opera binası olmayan yerlerde.
Tanrı'nın bana verdiğini geri vermenin bir yoluydu.
Kendimi popüler yapmak için değildi.
Operayı dünyada popüler yapmak içindi.
Otellerdeki açık büfelere gidip...
...tabağını iki ya da üç kez doldurmayı severdi.
Amerikan yemeklerini tıka basa yerdi.
Peynirli hamburger, İtalyan mutfağında yoktur.
Ona sağlayacağım şey, bir yıldız yaratmanın dinamiğiydi.
Tarihi bir etkinliğe hoş geldiniz.
Operadaki ilk canlı yayın Lincoln Center'daki...
...Yeni Metropolitan Opera Binası'nda gerçekleşecek.
Bu geceki opera, La bohème, "Bohemler."
Luciano, metropoldeki ilk çıkışını, 1968 Kasım'ında yaptı...
...ve orası onu sanatçı yapan yer oldu.
Onunla yaklaşık 20 yıl boyunca...
...çok yakın ilişkim oldu.
Seni daha önce gördüklerini sanmıyorum, yani çoğu kişinin...böyle televizyonda.
Böyle televizyondan yayınlanması sanırım daha önce hiç yapılmadı.
Bu ilk kez, değil mi?
- İlk kez, değil mi? - Evet.
Ve... - Avrupa'da, televizyonda opera söyledin mi?
- Canlı değildi. - Peki.
Stüdyoda, evet. Ama canlı olarak, bu ilk kez.
Bu, benim için yeni bir deneyim.
Mutlu olup olmadığımı sorma, çünkü ben hiç mutlu olmam.
Mutlu olup olmadığını soracağım.
- Mutlu musun? - Değilim.
- Mutlu olmaz mısın? - Asla. Hiç mutlu olmam.
- Hiç mutlu olmaz mısın? Peki. - Hiç mutlu olmam.
Her zaman, yaptığımdan daha iyisi yapabileceğimi düşünürüm.
Sahneye her çıkışında önce gergin ve harap vaziyette olurdu.
Hep derdi ki, "Ölmeye gidiyorum."
Ölmeye gidiyoruz.
Ve performansını gerçekleştirdikten sonra canlanırdı.
Halkın, bu adamı ayağa kaldırdığını görebilirdiniz.
Gülümsemesi için, sanatçı duruşu için...
...ve kişiliği için.
Ona doyamazlardı.
Chicago'dan günaydın...
...bu heyecanlı izleyiciye takdim etmekten çok mutluyum.
Luciano Pavarotti.
Luciano, bilirsiniz, makarnayı çok severdi.
Bize akşam yemeğine gelirdi, ve yemeği o yapmak isterdi.
Sarımsak, dilimlenmiş.
- Hepsi mi? - Evet.
Muhteşem olacak.
Zeytinyağı.
Kırmızı biber.
Sen ciddi misin?
- Çok ciddiyim. - Peki, peki.
Sonra ağlayacaksın, büyük ihtimalle.
Tadına baktığın zaman.
New York'ta olduğu zaman, bana hep baharatlı makarna pişirirdi.
Hint yemeklerini pek sevmezdi.
Bay Pavarotti, yolda olduğunuzda, otel odanızda olmasını ister miydiniz...
Ne?
...bir mutfak? Bu doğru mu? Siz...
Bence, uluslararası yıldızlar için...
...evlerini yanlarında taşımaya çalışmak, oldukça yaygın.
çünkü her zaman otel odasındasınızdır.
Modena yemeklerini çok severdi.
Doğrusu, Amerika'da turnede olduğu zaman, yola çıkmadan önceki gece...
... arardı, ve derdi ki "Yarın bir valize iki kilo tortellini...
...beş kilo parmesan peyniri...
...iki tane pişmiş jambon koy."
Ve ben boş bir valizi bu yiyeceklerle doldururdum.
Evde olmayınca, ailesinin yanında olmayınca, yalnızlık çekerdi.
Ve bu yüzden, bence, büyük bir arkadaş çevresi vardı.
Performanslardan sonra, herkes akşam yemeğine giderdi.
Şunda hemfikir miyiz, efendim, bu şişmanlatıcı, değil mi?
Ona hiç şüphe yok.
Bir gün dedi ki "Şimdi, kilo vermenin yolu şudur.
İlk olarak, tavuk, fasulye ve patates püresi.
Ondan sonra, dört kaşık vanilyalı dondurma yiyeceğim."
Üç kaşık dondurmayı hızlıca yedi...
...ve tabağı itti, bir kaşık dondurmayı bıraktı.
Dedi ki, "İşte diyet budur. Son kaşığı yemeyeceksin.
Kilo vereceğini garanti ediyorum."
Onun diyeti buydu.
Yalnız kalmaktan nefret ederdi.
Çok büyük ve ünlü biri için...
...bir çok açıdan çok hassastı.
Çok gergindi...
...ve sanırım izleyiciler bunu anlıyordu.
Ben neyim? Başarılı mıyım, yoksa sadece ünlü müyüm?
Bilmiyorum. Umurumda değil.
İnsanlar yolda beni tanıyorlar. Bu çok iyi.
Ama üç kızım ve bir eşim var...
...ve evde olduğum zaman, tam olarak kim olduğumu biliyorum.
Hiçbir şey. Tam bir sıfır.
Ama mutluyum.
Başarılı hiçler bile American Express Kartı taşır.
American Express reklam için $10,000 ödedi ki bu çok az bir paraydı.
Ama önemli değildi. O her yerdeydi.
Peki beni tanıyor musunuz?
Beni tanımıyor olsanız da, onu yakında tanıyacaksınız.
Luciano Pavarotti'ye hoş geldin der misiniz lütfen?
Luciano Pavarotti.
- Luciano Pavarotti. - Luciano Pavarotti.
Bay Pavarotti ve Juilliard Ses Bölümü öğrencilerinin...
...katıldığı, bu öğleden sonranın özel dersine hoş geldiniz.
Luciano Pavarotti.
Luciano ile tanışmadan önce onun kim olduğu hakkında bir fikrim yoktu.
Bunu söylerken utanmalıyım.
Juilliard'ta ikinci yılımdı.
O ustalık sınıfındaydı.
Ustalık sınıfı.
Kelimenin kendisi bile beni korkutuyor.
Çok ama çok gergindim.
Bu, göz korkutucu bir deneyimdir...
...ama Luciano, insanları rahatlatmakta çok iyiydi.
Özellikle de izleyicilerin önünde.
O an nihayet geldi
" Acele etmeden neşeyi tecrübe edersem"
" Sevgilimin kollarında"
Genç şarkıcıları dinlerken o zaten bir maestroydu...
...Repertuarı bildiği ve sesin zorluklarını bildiği için...
...daha iyi olması için bir şeyler söyleyebiliyordu.
Vay be. Güzel bir ses.
Bence, senin sesine göre, tempoyu biraz daha hızlı yapmalısın.
Un poco più veloce.
Piyanonun ne çaldığı önemli değil, orkestranın ne çaldığı da...
...doğru bir tempoyla, herkes için geçerli.
Baştan söylemeyi dener misin, lütfen?
Gençliğimden beri şarkı söylemek istediğimi biliyordum.
Üniversitede İtalyanca okudum. Ve küçükken Fransa'da yaşadım.
Bu yüzden birkaç dil biliyorum.
Luciano'nun telefona cevap verecek, ve hayranlarından...
... gelen postalara cevap verecek birine ihtiyacı vardı.
Dedi ki, "Bana yardım edersen, ben de senin sesine yardım ederim.
Öğretmeyi çok severdi. Tam bir maestroydu. Bir öğretmendi.
Genç bir kişi için harika öğretmenlere sahipti...
...ve bir tenor için teknik olarak çok eğitimliydi.
Çocukken, her şeyden vazgeçtim.
Her gece erken yatmaya başladım.
Bütün gücümü, şarkı söylemeyi öğrenmek...
...ve ciddi bir öğrenci olmak için kullandım.
İki öğretmenim vardı.
Biri tenordu, ve bana ses kullanımını öğretti.
İkincisi, çok çok ünlü bir öğretmendi...
...ve o daha çok müziği ifade etmeyi öğretti.
Teknik onun için her şeydi. Tekniğin ve dilin anlamı büyüktü.
Mesleğimiz üzerinde çalışırken, İtalyan operasını temel olarak alırız.
Önce kelimelerimiz olur.
Besteci, kelimeleri yazar, ve sonra notaları koyar.
Besteciler, kelimenin anlamını oluşturanlardır.
En önemli husus, o özel kelimenin...
...duygusunu halk ile paylaşmaktır.
Güzel bir kızdan hoşlanıyorum
Mozart, Verdi, Donizetti gibi besteciler bu dili kullanırlar.
Yani, onu iyi telaffuz etmelisiniz, ritimi hemen yakalamalısınız...
...çünkü ritim müziğin içindedir.
Kadın değişkendir, rüzgardaki tüy
Sesinin tonunu ve düşüncelerini değiştirir"
Her şey nefesle ilgili. Diyaframınızı kontrol etmekle.
Havayı içinize çekersiniz, ve onun nereye gideceğine siz karar...
...verirsiniz, nasıl gideceğine, ifadenizin ne kadar süreceğine.
Luciano'nun eskiden dediği gibi...
Nefesini ölç.
Her şeyi hislerinizle düzenlemeniz gibi.
İfadenizle. Mizacınızla. Neşeyle.
Halk, ne yaptığınızı bilmez, ama onu hisseder.
- Güzel. - Güzel.
Sadece şarkı söylemek isteseydin...
...konuştuğun güzel sesinin çeyreğiyle, canım...
...harika bir şarkıcı olurdun.
- Çok teşekkür ederim. - Bundan eminim.
- Sesi güzel. - Seni kurnaz, seni.
Hemen kadınlara gidiyorsun, gördün mü? Hemen kadınlara.
Seni daha önce gördüm.
Luciano muzipti. O... Nasıl diyebilirim? Yumurcak.
Kullanabileceğim kelime bu.
İtalyancada bu kelimenin anlamı, mizah anlayışı olan okul çocuğudur.
Küçük şeylerden zevk alır. Aptalca şeylerden.
Bay Pavarotti,izleyicilerimizin arasındaki kadınlar adına söylersem...
...bilmeniz lazım ki biz geniş adamları beğeniyoruz...
...ve özellikle de...
...özellikle geniş sesli geniş adamları.
Sizce iri yarı olmanızın...
...o güzel ve gür sesinizin oluşmasında faydası olmuş mudur?
Öyle sanıyorum.
Erkek arkadaşları vardı elbette, ama kadın arkadaşlarının...
...mahiyetlerini, enerjilerini ve onlar tarafından şımartılmayı severdi.
Kesinlikle.
Bu binada doğduğumda...
...altı yıl boyunca burada erkek bebek doğmamıştı.
Yani altı yıldan sonra gelen ilk erkek bendim.
15 ailenin ve 100 kişinin yaşadığı bu binada doğdum.
Annem ve evdeki bütün kadınlar beni kucakladılar.
Ben Lucianino'ydum.
Herkes benimle ilgileniyordu.
Çok şımartıldım, sevildim, ama...bu beni biraz üzdü.
Bence Luciano kadınları seviyordu. Ve onlara güveniyordu.
Kadınlar tarafından büyütülmüştü. Teyzeleri vardı, annesi vardı.
Ve tabii ki Adua. Onun üç tane kız kardeşi vardı.
Sonra Alice ve Nicoletta. Kadınların çekim kaynağıydı.
Sanırım biz patronluk tasladıkça, o bizimle daha çok tartıştı...
...ama bize daha çok güvendi sanırım.
Bütün turnelerinde, gittiği her yerde ona eşlik ediyordum.
28 tane valizimin olduğunu hatırlıyorum.
Luciano, hayatı boyunca kendi valizini hiç hazırlamadı.
Çok talepkardı.
Mendilleri olması gereken yerde değilse, Tanrı korusun.
Ne demek istediğimi bilirsiniz, zor zamanlardı.
Onun programıyla ilgilenmek zorundaydım, kiminle buluşacağına...
...provalarının ne zaman olduğuna. Ve onunla birlikte şarkı söylerdim.
İlişkimiz geniş kapsamlıydı...
...çünkü onun arkadaşıydım, öğrencisiydim, ve sekreteriydim.
O benim akıl hocamdı, öğretmenimdi... benim aşkımdı.
Luciano'dan ayrılmayı hiç aklıma getirmedim.
Ama bir sınır koyduğunu görmek zordu.
Bir resitali hatırlıyorum, ben sahne arkasındaydım...
...suyunu ve sıcak çayını, artık ne varsa onu tutuyordum...
...ve aniden şu oldu...
... La bohème'i düet yaparak söylemem için beni sahneye çekti.
" Kolumu tut, sevgili genç bayan"
" Dediğiniz gibi, sevgili efendim"
"Beni seviyor musun, söyle!"
" Kesinlikle seviyorum"
Luciano hep derdi ki, harika öğretmenler yoktur...
...harika öğrenciler de yoktur.
Bu, ikisinin bir araya gelmesiyle olur.
" Aşkım!"
Yöneticilerden biri ofisime geldi...
...ve bana bir makale gösterdi.
Maestronun, Madison Square Garden'daki bütün biletlerinin tükendiği yazıyordu.
Ve ben şöyle düşündüm, "İlginç görünüyor."
Hayatımın büyük kısmında bunu rock'n roll konserlerinde görmüştüm.
Bruce Springsteen için EarlsCourt'ta altı gece ayarlamıştım...
...ve depozitoyu ödemiştim.
Sonra, Bruce'un menajeri beni aradı ve...
Bruce'un Londra'da sahne almak istemediğini söyledi.
Bu yüzden çıkmazda kaldım. Yarım milyon sterlin içerdeydim.
Ofisimdeki herkesi topladım ve...
Earls Court'ta çıkması için bir alternatif aramalarını istedim.
Sonra bir delikanlı ofisime geldi ve...
...bana bu makaleyi gösterip "Onu getir." dedi
Herbert Breslin.
Onun menajeri olan Herbert Breslin'in peşine düştüm.
Benimle konuşmayı açıkça reddetti.
Dedi ki, "Hangi akla hizmet bir rock'n roll destekçisiyle konuşayım ki?"
Rock'n roll'u özellikle vurgulamıştı.
Ben dedim ki, "Bilmiyorum, gerçekten. Ben konser ayarlıyorum ve bu işte iyiyim."
Sürekli teklif faksları gönderdim...
...ta ki teklif çok iyi olana kadar. Sonunda telefonu açtı...
...ve dedi ki "Buluşabilir miyiz?"
Ofisimde bir öğlen yemeği ayarladım. Oturduk ve konuşmaya başladık.
Sonra Breslin'in bir diva olduğunun farkına vardım.
Gerçek bir divaydı.
Ama Pavarotti farklıydı.
Birlikte ayarladığımız ilk konserde, annemle babamı sahnenin arkasına koydum.
Onunla tanışacakları için çok heyecanlılardı.
Ve o soyunma odasında tam olarak sarsmış.
Annem gözyaşlarıyla dışarı çıktı.
Şöyle düşündüm, "Aman Tanrım, ne oldu?"
Annemle babamı oturtmuş, ve onlara bir arya söylemiş.
" Sessiz ol, bu gece bir şey söyleme"
" Kollarıma gel, ama konuşmadan"
Bana ne olduğunu anlattılar. Biraz şaşırdım, dürüst olmak gerekirse.
Hayatımda tanıştığım diğer kişilerden çok daha fazla yetenekliydi.
İnsanlara, onların arkadaşıymış gibi...
...ve özellermiş gibi hissettiriyordu.
Boş bir yerin dolduğunu hissettiğimi hatırlıyorum.
O, şarkıyı söylerken, titreşimle doldum.
Onun varlığının ve karizmasının da etkisi oldu.
Saat kaç, lütfen?
Sahneye çıkmadan önceki korkusunu hissedebiliyorduk...
Ve bize ne kadar çok ihtiyacı olduğunu da hissediyorduk.
Sevdiği kişiler, onu seven insanlar.
Onu sevdiğimizi biliyordu, ve bize güveniyordu.
Ama evde onu özlediğim anlar oluyordu.
Giuliana, 15 yaşındayken, kendi hareketlerini yönetememeye başladı.
Onu Modena'daki birkaç uzmana götürdüm.
Bu hastalık hakkında hiçbir şey anlamadılar.
Bu hastalık, ilerleyerek felce sebep oluyordu.
Kasların gücünü azalıyordu...
...ve sonra şoka sokarak boğulmayla öldürüyordu.
Luciano ile birlikte, NY'deki Presbyterian Hastanesi'nde çalışan...
... bir nöroloğa gittik.
O, görür görmez anladı ve ameliyat etti.
O zamanlar Giuliana'ya inanılmaz yakındı...
Kızının yanında olmak istiyordu. Bütün programını iptal etti.
O dönemdeki bütün konserleri ve operaları.
Bunun için eleştirildi ama o bunu önemsemedi.
Eleştirilere kulak asmadı, eleştiriye ihtiyacı yoktu.
Sonra çok şükür ki iyileşti, ve her şey iyiye gitti.
Bu bir mucizeydi, şüphesiz.
O gün dedim ki, "Canım...
...sahip olduğun en önemli şey hayattır.
Tekrar başlayalım.
O zamanlar, PolyGram için çalışıyordum.
Dünyanın en büyük kayıt şirketiydi.
Ve Decca Records'u satın aldık.
Ve Pavarotti onların en büyük varlıklarından biriydi.
Neredeyse hemen, Pavarotti'nin...
...Decca ile büyük bir sözleşmesi varken...
...başka bir yerde kayıt yaptığını öğrendik.
Ona gidip ağzının payını vermem söylendi.
Ben, şirketteki küçük, tıfıl bir adamdım...
...ve ayrıca bir maestro ile ilk tanışmamdı.
Savoy'daki odasına gidip kapısını tıklattım...
..bana dedi ki, "İçeri gel. Otur."
Bu oldukça göz korkutucuydu.
Dedim ki, "Maestro, ağzınızın payını vermeye geldim."
Dedi ki, "Ne, ne? Neden? Ne, ne?"
Dedim ki, " Başkası için kayıt yapıyor musunuz?"
Dedi ki, "Evet, evet, karımın şirketinde. Onlar için harika kayıtlar yaptım"
Dedim ki" Ama, bakın, bunu yapmaya izniniz yok."
Dedi ki," Ne demek, iznim yok?"
Dedim ki " Çünkü özel bir anlaşmanız var...
...ve sadece ama sadece Decca...
Kayıt Şirketi için kayıt yapabilirsiniz, başkası için değil."
"Yani, özelin anlamı bu mu?"
Dedim ki, "Evet, özel budur. Yapamazsınız. Yapmamalısınız."
"Ah," dedi. "Hayat çok kısa."
Ben ofise döndüm...
...maestronun dediğini öğrenmek için hepsi umutsuzca bekliyordu.
" Ne dedi?" Dedim ki, "Hayat çok kısa dedi."
"Sen ne dedin?" Dedim ki...
" Söyleyecek bir şey bulamadım, çünkü haklıydı."
Sonra gidip karısının şirketini...
...az miktarda bir bedelle satın aldık...
...ve o mutlu oldu, karısı mutlu oldu, hepimiz mutlu olduk.
Bu bir hayat dersiydi.
Böyle insanlar, iş hayatıyla insan hayatının...
...arasındaki farkın ne kadar az olduğunu...
...anlamınızı sağlar.
80'li yıllarda, Macar bir organizatörle çalışmaya...
...başladı, Tibor Rudas, ve işler büyüdü.
Atlantic City'de açılan ilk kumarhanenin genel müdürüydüm.
Onlar için bir tiyatro binası yaptım...
...ve özellikle Amerika'da tanınan çağdaş sanatçıları getirdim.
Sinatra. Diana Ross. Hepsini.
Komikti çünkü müdür Herbert Breslin'di...
...ve Herbert hiçbir şey yapmanıza izin vermezdi.
Sonra Tibor Rudas, onu sahnelere getirdi...
...ve ondan her şeyi yapmasını istedi.
Tibor, Luciano ile kariyer yaptı, onu dünyanın çeşitli...
...başkentlerindeki stadyumlara götürdü.
Aniden, Breslin ile aramdaki ilişki yeni başlamışken...
...Tibor Rudas beni aradı.
Dedi ki, "Şu andan itibaren benim için çalışacaksın, anladın mı?"
Dedim ki, "Tamam."
Tibor devreye girer girmez, bütün finansal tablo değişti.
Luciano'nun kariyerindeki gelişmenin mihenk taşlarından biriydi.
Dallanıp budaklanıyordu.
Her şey, büyük kitlelere ulaşmaya etmeye başladı.
Opera yıldızlarının, en popüler eğlendirici olmasının...
...bir gelenek olduğunun unutulmaması gerekir.
O günlerin opera yıldızları, bugünlerin film yıldızlarıydı.
Arada tam bir bağ var.
Pavarotti, bir geleneği aldı..
...ve tüm zamanların ilk ve en iyi tenorlarından...
...Enrico Caruso'nun stili ile şekillendirdi, diyebiliriz.
Caruso, dünya çapında tanınan, inanılmaz bir tenordu.
Nereye gitse, yüzlerce, binlerce insanı cezbederdi...
İnsanlar, onun performansını izlemeyi unutup...
...bir anlık bakışını yakalamaya çalışırlardı.
Pavarotti, bir nevi kendi çağının Caruso'suydu.
Ve nihayet bu gece, Çin'de opera.
Muhteşem İtalyan Tenor, Pavarotti. ABC'den Jim Laurie Pekin'de.
The Western Opera Company, daha önce hiç Çin'e gitmemişti.
Etkileyici bir figür olan Luciano Pavarotti...
...ilk kez Çin'de bir turneye çıktı.
Çinlileri kucaklamak için üç hafta.
Burada olmaktan çok mutluyum. Hepimiz için bu tamamen yeni.
Umarım özellikle halk bundan keyif alır.
Mao Zedong, biz Çin'e gitmeden kısa bir süre önce hayatını kaybetmişti.
Luciano, bütün opera şirketini oraya götürdü, basını ve herkesi.
Çinlilerin klasik müzik geleneği yoktu.
Onların kültürüne tamamen yabancıydı.
Ben küçük bir çocuktum, muhteşem bir İtalyan adam geldi...
...oldukça heybetli bir adamdı ama çok güzel bir gülüşü vardı.
Diyebilirim ki Pavarotti...
...beyaz mendiliyle gülümsediği zaman...
...bütün dünya ona kapısını açar.
Pavarotti'nin ziyaretinden önce...
...biz onun kim olduğunu biliyorduk, ama...
...opera hakkında pek bilgimiz yoktu.
Çinli dinleyicilere, operayı...
...nasıl anlayacaklarının ilk ilhamını verdi.
1986 yılında, Çin'de, 30 yaşıma yeni girmiştim.
Luciano hala evliydi...
... Luciano hala evliydi...
...ve onunla ilişkimi bitirmem gerektiği biliyordum ve ayrıldım.
Benim için acı dolu bir andı. Onun için acı dolu bir andı.
Kendi yoluma gittikten sonra Luciano ile yıllarca konuşmadım.
O zamanlar, 1980'lerin sonunda...
...Pavarotti, son 50 yılın en tanınan ve tek opera figürü olmuştu.
Ama, sonraki yıllarda...
Luciano, operaya odaklanmamaya başladı.
Benim bakış açıma göre, biraz sersemlemiş...
...biri haline gelmişti, sanırım.
Sırtında büyük bir yük vardı.
Büyük bir kariyer ve pek çok sorumluluğu vardı...
..ve onunla nereye gittiği belirgin değildi.
Her şey gerçekten çok zordu...
...ama yine de sahneye çıkıp, halk için geceleri gösteri yapmalıydım.
Bir palyaçonun yüzü gibi beyaz bir makyaj yapıyordum.
Aynada kendime bakıp, " Hayat bu." diyordum.
Oraya çıkmalısın.
Kalbinde ölüm olsa bile, gülmek zorundasın.
Her gece insanları eğlendirmeye çalışmak zorundasın.
" Kahkahaya dönüştür, acının kasılmalarını"
" Acının gözyaşları yüzünü ekşitmesin"
" Gül palyaço"
" Kaybettiğin aşkın için"
" Acı için gül"
" Kalbini zehirleyen"
İzleyicilerin önünde durup...
...inanmadığın bir şeyi nasıl söylersin?
Bu meslekte blöf olmaz. Bu bir poker oyunu değil.
Bu bir satranç oyunu.
Kaybedersen, hiçbir mazeretin olmaz.
José, genç bir tenordu, doktorlar onun lösemi olduğunu söyledi.
Ve bir yıldır sahneye çıkmamıştı.
José Carreras, dünyanın en ünlü şarkıcılarından biridir.
Barselona'da 10 ay boyunca yoğun bir tedavi gördü.
Ve Seattle'daki özel bir klinikte de tedavi edildi.
Luciano, beni Seattle'daki hastanedeyken aradı.
"Hocam..." Bana hep hocam derdi.
"Hocam, nasılsın? Yakında iyileş...
Yoksa kimseyle yarışamayacağım."
Ondan sonra, aklıma belki beni sahneye çıkarır...
...diye bir fikir geldi.
O günlerde, üçümüz aynı binada yaşardık.
Central Park South'ta ortak bir arkadaşımız vardı.
Luciano ve bana dedi ki...
" Jose ile bir konser vermeye dersin?"
Fikir buydu, üç tenor da futbolu gerçekten çok sevdiği için...
...ve o zaman Dünya Kupası başladığından...
...onları final gecesinin öncesinde bir araya getirmekte anlaştık.
Temmuz ayında Roma, tarihi konser için sahne olmuştu.
Dünyanın en büyük üç tenoru, ilk kez aynı sahnede olacaklardı.
Luciano Pavarotti, Plácido Domingo
...ve son zamanlarda çok hasta olan José Carreras.
Hissediyorum da... neredeyse... His bu, değil mi?
Evet.
Hangi aryayı söyleyecekleri hakkında tartışacaklarını düşünüyordum.
Repertuar çok genişti.
Hepimiz orada prova yaptık.
İçimizden biri şunu teklif etti, "Niye siz şunu ben de bunu yapmıyorum"
Ve orada hiçbir tartışma olmadı.
Bazı yerleri bölüştük.
Sen onu, ben bunu seçtim demek üzücü olurdu.
Bence bir insanı tanımanın en iyi yolu...
...onunla aynı sahneyi paylaşmaktır.
Her performansında ortaya koyduğu...
...kararlılığını öğrenirsin, korkularını öğrenirsin...
Sahnede olduğunuz an...
...rekabetin olduğu andır.
Şöyle olur, " Senin yaptıklarını, ben daha iyi yaparım."
His, o anın ruhundadır.
"Delikanlı, nasıl ifade ettin. Şimdi onu ben yapayım."
Muhteşem bir sanatçı yanı vardı...
...ama kişisel yanı, inanın bana o çok daha iyiydi.
Luciano'ya "Nessun dorma" aryasını bıraktık...
...çünkü bu arya onun imzası olmuştu.
Ama programın sonunda...
...başka müziğimiz kalmamıştı, ve ne yapacağımızı bilmiyorduk.
Luciano'ya dedim ki, "Neden üçümüz birlikte Nessun dorma'yı söylemiyoruz?"
Ve bu versiyonu yaptık...
...ve bu çok özel oldu.
" Öpüşüm sessizliği bozacak"
" Bu, seni benim yapacak"
" Git, ey gece"
" Sönün yıldızlar"
" Şafakta ben kazanacağım!"
"Ben kazanacağım!
Nasıl bir etki bıraktığını abartmak zor.
Dev bir dalga gibiydi.
Üç Tenor, dünyanın en büyük üç kişilik grubuna dönüştü.
Birden, klasik müzik, kayıt işinde...
...en çok rağbet gören bölüm oldu.
Rudas, Üç Tenor'u dünya çapına taşıdı.
Ondan sonra her şey uçtu.
O noktadan itibaren, Breslin devre dışı kaldı.
Rudas, her şeyi kontrol eden kişiydi.
Pavarotti, dünya çapında bir rock yıldızı oldu.
Diğerlerinden çok daha üstündü.
Bu, ya da hiç!
Birkaç kez zorluk çıkardığı oldu.
Bazen tekme atıyordu, bağırıyordu.
" Yapmak istemiyorum" gibi şeyler.
Lütfen, lütfen, lütfen, lütfen.
- Sadece benim bölümümü çal. - Tamam.
Her şeye sahip olmaya alışmıştı. Tavuk sütü isteseydi...
...büyük ihtimalle tavuktan süt çıkarırlardı.
Londra'da berbat bir kasırga oldu...
...pek çok ağaç yıkıldı.
Royal Parks yetkililerine gittim ve dedim ki...
"Pavarotti'nin bir konser vermesini çok isteriz.
Ve paranın bir kısmını, yıkılan ağaçların yerine...
...yenilerinin dikilmesine harcamayı teklif ettim.
Elbette, dahice bir fikirdi.
Buna bayıldılar.
Luciano Pavarotti, The Prince of Wales Royal Parks Tree Appeal'da...
...fidan dikerken görüldü.
O akşam, Prens ve Prenses Diana...
...ve yaklaşık 250.000 kişi katıldı...
...Pavarotti'nin, mesleğindeki 30. yılını kutlandı.
Kraliyet ailesinden pek çok kişi geldi. Kabinenin çoğu oradaydı.
Bu yüzden yıldızlarla dolu bir etkinlik oldu.
Konser gününde pencereyi açtım, yağmur yağıyordu.
Ve menajerime dedim ki, "Eve gidelim" çünkü hiç kimse gelmeyecek.
Biri gökyüzünden kovalarla su atıyor gibiydi...
...ve o hiç durmadı.
İngiltere'deydik...
...ve tabii ki her yerde şemsiyeler vardı.
Maestro, ikinci aryasına başlamak üzereydi.
İnsanların şemsiyeleri açıktı. Arkadakiler göremiyordu.
Çığlık atıyorlardı, bu ses hiç kesilmiyordu.
Sahneye aceleyle çıktım, ve mikrofonu alarak dedim ki...
Mümkünse lütfen şemsiyelerinizi kapatın.
Herkes ıslak... keyfini çıkarın! Çok teşekkür ederim!
İlk kapatan Prenses Diana oldu.
Arkasında şemsiyeyle duran bir adam vardı.
Dedi ki, "Şemsiyeyi kapat."
Ve izleyiciler arasında bir dalgalanma etkisi oldu.
Herkes şemsiyesini kapattı, ve konser devam etti.
Sıradaki arya...
...sıradaki arya, az önce söylediğim operadan, Manon'dan.
Aryanın adı "Donna non vidi mai."
Anlamı, "Daha önce böyle bir kadın görmedim."
Ve izninizle...
...bunu Prenses Diana'ya ithaf etmek istiyorum.
"Böyle bir kadın hiç görmedim"
" Onun gibi olan"
Ona "Seni seviyorum" demek için
" Ruhum yeni bir hayata uyandı"
" Manon Lescaut benim adım"
İkisinin arasındaki bağ, büyülü bir şeydi.
Peri masalından çıkmış gibiydi.
" Vazgeçme"
Prenses Diana'yı kulise götürdüm.
İkisi kıkırdıyorlardı. Çok komikti.
Kraliyet ailesi, etkinliklere katılırlardı...
...ama sonrasındaki akşam yemeklerine gitmezlerdi.
Ama ben Prenses Diana'yı, gelmesi için davet ettim.
...ve herkesin şaşkın bakışlarının arasında, evet dedi.
Yemekte maestro,Prenses Diana'nın yanına oturdu...
...ve ikisi çok iyi anlaştılar.
Gerçekten çok iyi arkadaş oldular...
...ikisinin de mizah anlayışı muzipti.
Birlikte bir şeyler yapmak için sözleştiler...
ve daha sonra Kızıl Haç için bir konser verdiler.
Birdenbire, onun şarkıcılığından çok...
...hayırseverliği konuşulmaya başlandı.
Odağı değişti. O her zaman cömertti...
...ama başkaları için ne yapacağını düşünmeye saplantılı oldu.
Hayır işlerine sadece para vermekle kalmıyordu.
Okul ya da sağlık merkezi yaptırmanın da detaylarını bilmek istiyordu.
Toplulukların içinde etrafında hep çocuklar olurdu.
Bu iyilikleri yankı uyandırdı.
Ve sanki şöyleydi...
"Kariyerimdeki en yüksek noktaya ulaştım, ve artık bunu yapabilirim."
Luciano Pavarotti'nin gözyaşları. Sahnedeyken bu duyguyu hiç hissetmemişti.
Bugün tenor sesiyle, opera metni olmadan...
...alışkın olmadığı bir sahnedeydi.
Pesaro'da kemik iliği nakli yapılan merkeze gitmişti.
Pavarotti'nin etrafı, dünyanın her yerinden gelen çocuklarla doldu.
onlar umut için uzun bir yolculuğa çıkmışlardı.
Nadir görülen bir kan hastalığını, Pesaro'daki merkez...
...tarafından yapılan nakil ile yenmeyi başarmışlardı.
Orası, bu tedavinin yapıldığı en nitelikli yerdi.
Pavarotti'nin bu ziyaretiyle...
...kurum için $300,000 bağış toplandı.
Bu ilk projeydi ve arkasından bir yardım konseri geldi...
Pavarotti Uluslararası tarafından Modena'da gerçekleştirildi.
Bir öğleden sonra, Rudas aradı ve dedi ki...
"Pavarotti arkasında rock müzisyenler çalarken...
...Modena'daki çiftliğinde konser verecek ve sen bunu karşılayacaksın"
Çat. Alo?
Rudas, tekrar aradı ve dedi ki, "Bir konser vermek istiyor.
Benim fikrim değil. Bu senin dünyan. Sen hallet. Sen öde."
Dedim ki "Sen neden bahsediyorsun?"
Pop yıldızlarıyla Modena'da yardım konseri verdik.
Bunu yaparken kendimi hep mutlu hissettiğimi fark ettim.
Yardım konserlerinin sahipliğini aldı ve her yıl konser verdi.
Teşekkürler ve iyi akşamlar Bayanlar ve Beyler.
Başka bir şey söylemek istemiyorum çünkü ben sunucu değilim.
İyi müzik yapmayı ve herkesi eğlendirmeyi umuyoruz.
O gün, orada kimin olacağından pek emin değildi.
Sanırım onlar da bir gece önce kimlerin...
...uçakla geleceğini bilmiyordu, çünkü prova yapılmayacaktı.
Ve asla zamanında başlamayacaktı.
Ama ben bunun hep büyülü bir şey olduğunu düşündüm.
Benim için bu çok zordu...
...çünkü ben pop ve opera şarkıcılarıyla aynı anda söyleyemem.
Hayır. Asla.
Luciano, o zamanlar operaya pek odaklanmıyordu...
...ve orada şoke olmuş eleştirmenler vardı...
...opera dünyası bir nevi donakalmıştı.
Sonrasında insanlardan bazı eleştiriler aldım.
Büyük ihtimalle anlamamışlardı...
...veya belki de bedenimi hançerlemek istemişlerdi.
Size bütün gücümle söylüyorum, umurumda değil.
Pavarotti & Arkadaşları konserleri her yıl yapıldı.
Bilirsiniz, onun hayatındaki yeri çok önemliydi.
Bir süre sonra, Nicoletta ortaya çıktı.
İlk kez burada tanıştık...
...hemen hemen bizim olduğumuz yerde.
Çok gençtim. yaklaşık 23 yaşındaydım, ve doğa bilimleri okuyordum.
Ve çoğu öğrenci gibi, yaz tatillerinde, sürekli...
...okul parasını ödemeye çalışmak için küçük işler arıyordum.
Nicoletta, at gösterilerinde çalışıyordu...
...ve opera hakkında hiçbir şey bilmiyordu.
Aslında operayı sevdiğini de sanmıyorum...
...ama aralarındaki çekim en başından beri büyüleyiciydi.
Luciano, başından beri bana...
...eski ilişkisinin uzun süre önce bittiğini söyledi.
Hiç suçluluk hissetmedim, biliyor musunuz?
Bir şeyin sebebinden dolayı olduğunu hiç hissetmedim.
Başlarda, herkese onun asistanı olduğumu söyledik.
Ama bu doğru değildi.
Kendimden 34 yaş büyük bir erkekle ilişkim olduğunu söylemek kolay değil.
Saldırı kuvvetliydi.
Ama Luciano harika bir savunucuydu, biliyor musunuz?
Beni hep koruyordu.
Birlikteliğimizden kısa bir süre sonra...
...MS hastalığına yakalandığımı öğrendim.
Ve bu ikimiz için de çok zor bir andı.
Farkına vardım ve dedim ki...
" Biliyorsun, artık seninle birlikte olabileceğimi sanmıyorum."
Ve o inanılmazdı, çünkü öyle bir şey dedi...
...gözyaşlarına boğuldum.
Dedi ki,"Biliyorsun...
şimdiye kadar, seni sevdim, ama bundan sonra daha çok seveceğim."
" Tek bir gizli gözyaşı"
"Birlikte olacağız, ve bu hastalıkla birlikte savaşacağız."
" Onun gözünden aktı"
Ve bence aşk bunu yapar, seni daha iyi hissettirir.
" O neşeli genç kızlar"
" Kıskanç görünürler"
" Aramak için başka neye ihtiyacım var?"
" Beni seviyor! Evet, o beni seviyor."
" Bunu görüyorum"
Dedi ki, "Biliyorsun, artık hastalığını gözetmelisin...
...bir fırsat gibi.
Başına gelen kötü bir şey gibi değil."
Sonra düşündüm de o, hayatının vizyonu çok gençken edinmişti.
Savaştan sonra, 12 yaşında...
...dışarıda oynarken, bir tür tetanos olmuş.
Neredeyse ölüyormuş.
İki hafta komada kalmışım.
Beni ziyarete gelen insanları duyuyordum...
...diyorlardı ki " Rahip geldi."
İyimser bir insan olmamın sebebi budur.
Çünkü, böyle bir şeyden sağ çıkarsan...
...ne olursa olsun hayatta kalansındır.
Bazıları buna sadece dramatik bir an der...
...bense şunu derim. "Başaracağım. Hayatın tadını çıkaracağım.
Güneşten keyif alacağım, gökyüzünden, ağaçtan, her şeyden."
Luciano dedi ki, "Artık, gün batımını gördüğünde...
...güneşin batışını gerçekten içinde hissedeceksin."
Ve haklıydı...
...çünkü algı sayesinde, hayattaki önemli şeyler bile değişir.
Küçük şeyleri dramatize etmeyeceksin.
Çünkü biliyorsun, gerçek dram başka bir şeydir.
Onu hissedip yaşaman gerektiğini anlamalısın.
Nicoletta, son derece canlı bir kişiydi...
...ve öyle devam etti.
Pavarotti & Arkadaşları'nın önemli bir üyesi oldu.
İkinci konserden sonra...
Luciano, pop dünyasından pek çok müzisyeni davet etti.
Ama ben bunu daha fazla büyütmek istiyordum.
Bu yüzden hayatım boyunca en sevdiğim gruplardan başladım.
Luciano, beni Dublin'deki evimden aramaya başladı.
Alo? Ben Bay Pavarotti.
Luciano Pavarotti, bu dünyadaki gelmiş geçmiş en büyük şarkıcı..
...evinizi arıyor ve bir şarkı yazmanızı rica ediyor.
Bono'yu defalarca aradı.
Bono'nun ev hizmetlisiyle arkadaş oldu, çünkü o da İtalyandı.
Ev hizmetlimiz, Theresa, onunla yeni tanışacaktı.
Aradı ve "Tanrı evde mi?" dedi.
Tekniği tevazuydu, bu tabii ki...
...muzipçe bir kandırmaydı.
Ev hizmetlimizi kendi danışmanı haline getirdi.
Çünkü, kahvaltıda, akşam yemeğinde ve çayda, diyordu ki...
"Onun istediği şarkıyı yaptın mı?"
Bono dedi ki, "Şarkım yok. Bir fikrim de yok."
Ve Luciano dedi ki, " Tanrı sana ilham verecek."
Hatırlıyorum da, Paskalya yaklaşıyordu...
...dedi ki, " Tanrı ona bir şarkı söyleyecek."
Ve ben bir melodiyle uyandım.
Ciddiyim, aynen böyle oldu.
Babam bana çok fazla opera aşıladı, bu kesin...
...bu yüzden babamı düşündüm, Bob...
...duşta şarkı söylerken.
Sonra Edge geldi, onun babası da tenordu.
Dedi ki, " Evet, ama o yüksek nota ister."
Biz şarkıyı yazdıktan ve şarkıyı kaydettikten sonra...
...düşündük ki ona şarkıyı verdikten sonra bu bitecek.
Hayır, bu sadece başlangıçtı.
Sonra ev hizmetlimiz Theresa yoluyla ricalara başladı.
" Onlara Modena'da ihtiyacımız var. Şarkıyı söylemek zorundalar.
Ve ben kesinlikle Modena'da çalamayacağımızı açıkladım.
Grup bunu yapamazdı. O anda stüdyodaydık.
Ben hayır diyemeden önce...
...dedi ki, " Pekala, bak, stüdyoya geliyorum."
Ve ben dedim ki, "Hayır, biz Dublin'deyiz. Dedi ki " Dublin'deyim."
Sonra kapı çalındı.
Lanet bir kamera ekibiyle gelmişti, dedi ki...
"Şimdi insanlara geleceğini söyleyebilirsin."
Buna nasıl hayır dersiniz? Diyemezdim. Bunu biliyordu.
Dublin'e hoş geldiniz.
- Teşekkür ederim. - Bu, Brian.
- Brian Eno. - Merhaba, Brian.
- Selam. Tanışmıştık. - Merhaba.
Daha önce tanışmıştık.
Bu şarkının Saraybosna ile ilgili olduğu doğru mu?
Maestronun burada beni avladığı doğru...
...Bu binaya insan olarak gelmesinden...
...çok daha önce ruhu geldi.
" Miss Sarajevo" adında bir şarkı yaptık.
Modena'da bu şarkıyı çalmayı umuyoruz.
- Ne zamandı? - 12 Eylül'de.
Luciano, duygusal olarak en harika bilek güreşçilerinden biridir.
Lanet kolunuzu kırar.
Ve sonunda Modena'ya gittik, tabii ki.
Soğuk davranman için bir zaman var mı?
Gözlerini kaçırmanın bir zamanı?
Başını eğmenin bir zamanı var mı?
Gününle barışık olman için?
İşte o geliyor
Kafalar dönüyor
İşte o geliyor
Tacını almak için
Geçen savaşta burada bombalandığımızı hatırlıyorum.
Makineli tüfekle.
Savaşın sesi gece boyunca sürdü.
İnsanların asıldığını gördük.
- Onu gördün mü? - Evet.
Her gün demek istemiyorum, ama neredeyse.
Bir çocuk için oldukça büyük bir şeydi.
Adaletsizliğin altında ezildi, ve savaş onu çok incitti.
Elindeki parayı başka bir ülke için kullanmanın...
...daha iyi olacağını hissetti.
Çocuklara yardım etmek için Bosna'ya gitmek istedi...
...onlara gelecek için umut vermeye...
...çünkü Luciano, o çocuklardan biriydi.
Bir şey yapmak istedik...
...çocukların şarkı söylemek için gidebileceği bir tür konservatuvar.
Bu en önemli şeydi.
Bu, Bosna içindi. Bosnalı çocuklar için.
Teşekkürler.
Bono! Bono! Bono! Bono! Bono! Bono! Bono!
Her yıl Barbados'a gittik, bilirsiniz, bir aylığına.
Bu bizim dinlenmemizdi.
O an gerçekten çok kötü bir andı...
...çünkü o anda, ilişkimiz basına yansıdı.
Her İtalyan operasında, bir ana sahne olur.
Kahramanın, potansiyel trajediyle yüz yüze kaldığı dramatik sahnedir.
O günlerde Modena'da, neredeyse herkesin söyleyeceği bir şey vardı.
Pavarotti'nin kendi ana sahnesini sahnesini nasıl oynayacağı.
Bu iğrenç.
60 yaşındayken böyle şeyler yapmamalıydı.
O en ünlü Katolikti.
Bütün ülkelerdeki Katoliklerin en ünlüsüydü.
O zamanlar boşanmak insanın aklına bile gelemezdi.
Gazetelerde çok fazla yer aldı.
İtalya'da bu hikaye yıllarca konuşuldu.
Bugünlerde gerçek evlilikler yok.
Erkeklerin dört ya da beş eşi var. Hiç saygı yok.
Başlarda maalesef hayatımı, öyle olmadığını...
...göstermeye çalışarak harcadım.
Demem gerekirdi ki, "Vaktini harcıyorsun."Onlar hala böyle düşünecek.
Daha önce de ihanetleri hakkında konuşuyorlardı.
Yine de ben onlara inanmayı hiç istemedim.
Şüphelendiğim zamanlarda, yemin ediyordu, gerçekten yemin ediyordu.
Sonradan anladım ki, yemin ederken gerçeği söylemiyormuş.
Bayan Pavarotti, gözlerden uzak yaşarken, avukatı, aile...
... umutlarının Luciano tarafından tüketildiğini söyledi.
Ben anladım ve ailem de anladık ki, hayatımız...
...sandığımızdan çok farklıydı.
Basitçe anlamaya çalıştım ve bir açıklama istedim, dedi ki...
..."Bu, annenle babanın arasında" Ben de dedim ki " Hayır bu...
...bizi de ilgilendiriyor."
Aramız o zaman açıldı.
Boşanmadan sonra, özellikle bizim şehirde...
...halkın onun hakkındaki fikirleri değişti.
O, her zaman kendisi için mükemmel bir imaj yaratmaya çalışmıştı.
Üç kızı, karısı, annesi, babası.
İtalya'da, muhteşem şarkıcının imajı yerle bir oldu.
Bu kötüydü, çünkü ben acı çekiyordum.
Ama karım daha çok acı çekti.
Ama aşık olduğumu anladılar.
Ona pop star Pavarotti diyerek ensesinden yakaladılar.
Aşık oldu... ve yine ensesinden yakalandı.
Ama insanlığına sahip çıktı.
Sesinin muhteşemliği tamamen gitti.
Aslında bunu söylemek mütevazilik olur.
Ve bu, benim için bir şoktu.
Sonunda biz çok iyi arkadaş olduk.
Ve sonra o, hamile kaldı. Düşündüm ve " Vay be" dedim.
İnanılmaz olanı, onların ikiz olmasıydı.
Çok mutlu olduk, biliyor musunuz? Çifte mutluluk yaşadık.
Zorluk yaşadık, hamilelik sırasında.
Molar denilen bir tür tümör vardı.
Amerika'daki doktor, vazgeçmemi söyledi.
Asla olmaz.
İtalya'da bir doktor bulduk, dedi ki, "Bundan dünyada böyle...
...sadece beş vaka var...
...ve hepsinin sonu kötü bitti."
Dedim ki, "Ben yine de denemek istiyorum."
Sonunda ikizler doğdu...
Öngörüldüğü gibi, maalesef şu oldu...
Riccardo yaşayamadı. Ölü doğdu.
Oğlumu kaybettik.
Çok üzücü bir gün.
Ama Alice var, o bize bağışlandı.
İkisine vereceğimiz bütün sevgiyi ona verdik.
Açıkçası, başlarda inanılmaz zordu. O, çok küçüktü.
Hayatının başladığı andan beri, o hep dayanıyordu.
Güçlüydü.
Düğününü hatırlıyorum.
Emilia bölgesinden gelen bu insanlar, hayatın tadını çıkarmayı biliyorlardı.
Vatikan, onun Nicoletta ile kilisede evlenmesini yasakladı.
..ve tabii ki onlar opera binasında evlendiler.
Ve Alice bir melek oldu.
En küçük detayı bile kaydediyordum.
Çünkü o bize öyle bir neşe veriyordu ki...
..bilirsiniz, biz Alice'i çok uzun süre bekledik.
Alice doğmadan birkaç ay önce...
...Luciano ilk kez büyükbaba oldu.
Onun için, ailenin birlikte olması çok önemliydi.
Çok fazla görüşemediğimiz zamanlar oldu.
Kızımın doğumu onu bana yakınlaştırdı...
...çünkü yeni bir doğum, genellikle sizi yakınlaştırır.
Yaşanan her şeyin bir sonu olamazdı.
Yaşamaya tekrar başlamalıydık.
Gelip onu görebilir miyim diye sordu.
Peki dedim, bu senin hakkın, gel.
O zaman, bazı şeylerin üstünü örtmemiz gerektiği aşikardı...
...bu size gerçekte onun kim olduğunu gösteriyordu.
Arkadaş canlısı, insancıl ve cömert bir insandı...
...özellikle de harika bir şarkıcıydı, herkesin bildiği gibi.
Bence o, bir seviye yukarıdaydı.
İnsanları sevmeyi öğrendim.
Ama " öğrendim" diyemezsiniz, çünkü içinizde olan böyle...
...bir şeyle doğarsınız. - Doğru.
Ama ben herkese körü körüne inanmaya devam ettim...
..ve en çok... - Yani, bugün bile mi?
- Bugün bile. Neden? - Sen güvenilir biri misin?
- Şaka mı yapıyorsun? Ben... - Yani...
Ben...İnsanlara güvenmeseydim, var olmazdım.
Nicoletta'ın telefon ettiğini hatırlıyorum...
...Pavarotti'yi görmeye gittim, dedi ki...
" Dünyanın çeşitli yerlerinde 40 konser vermek istiyorum."
Acelesi yok. Ve bir okul açmak istiyorum.
Ve opera binasına geri döneceğim."
Dedi ki, "Uzun süredir benimle birliktesin ve beni hiç...
...hayal kırıklığına uğratmadın.
Ve şimdi beni hayal kırıklığına uğratmazsın, değil mi?
Dedim ki "Hayır. Bu muhteşem olacak."
Pavarotti, en iyi, en görkemli, harikulade şarkıcıydı.
Uzun süre böyle devam etti, altın çağından sonra, en iyi olduğu...
...zamandan sonra, işler onun için pek iyi gitmedi.
Sesi ilginçti, ama, biliyorsunuz, sadece...
...sesi eskiden olduğu gibi çıkmıyor.
Yüksek do'larını yaptı. Biraz geriliyordu.
Çok uğraşıyordu ama...
...eskisi gibi yapamadı, o da ben de eskisi gibi olmasını isterdik.
Birinin bana şunu dediğini hatırlıyorum...
"Olamaz, ben onun harika zamanlarını görmüştüm.
O çok farklı bir şeydi."
Düşündüm de, " Hiçbir şey bilmiyorsun, değil mi?
Şarkı söylemek hakkında hiçbir şey bilmiyorsun."
Onun muhteşem olmasının sebebi, o şarkılarla yaşamış olmasıydı...
...ve bunu sesinin her tonunda görebiliyordun.
O şarkıları söylemek için kalbini defalarca kırman gerekir.
İnsanların bunu kaçırması, beni gerçekten sinirlendiriyor.
Çünkü bunlar tanınmış şarkılar. Onlara ne katabilirsin ki?
Onlara katabileceğin tek şey, sadece bütün hayatındır.
Yaşanmış bir hayat, yaptığın hatalar...
...umutlar, arzular...
... bütün bunlar performansa yansıdı.
"Havadaki bütün kokular yok oldu"
"Bahçenin kapısı gıcırdadı"
" Ve ayak izi kumu sıyırdı"
" Ona aitti, mis kokulu varlık"
Tosca'da orkestrayı yönetiyordum...
...ve Luciano'nun soylu karakter olarak şarkı söylemesini unutamıyorum.
" Onun kollarına düştüm"
Operanın sonunda...
Cavaradossi, öleceğini biliyordu.
" Hayallerimin aşkı sonsuza dek gidiyorum"
" Zaman aktı gitti ve ben umutsuzlukla ölüyorum"
" Umutsuzlukla ölüyorum"
" Ama hayatımda hiçbir zaman bu kadar çok sevmedim"
" Hayatı çok sevdim"
Bravo!
Opera yıldızı Luciano Pavarotti hastanede.
Geçen yıl, doktorlar ona pankreas kanseri teşhisi koymuştu.
Bunun için New York'ta ameliyat oldu.
Sözcüsü, Pavarotti'nin iki gün önce, anavatanı İtalya'da...
...hastaneye kaldırıldığını açıkladı.
Ama durumu hakkında hiçbir şey söylemedi.
Pavarotti 71 yaşında.
Bilmiyorduk ama o hastaydı.
Ben durmaksızın ağlıyordum, ve o gerçekten...
...bana her şeyin iyi olacağını söylüyordu.
Çünkü onun mizacı öyleydi... inanıyordu...hayata inanıyordu.
Başlarda durumu çok ciddi görünmüyordu...
...yine de biz hemen yola çıktık.
Ama kısa bir süre içinde durumu çok ciddileşti.
Onu komada bulduk, bu çok güçlü zor şeydi.
...birlikte olmak için daha fazla zaman kaybetmek istemedik.
...Çok yoğun bir duyguydu... affedersiniz.
Giuliana beni aradı ve babasının hastanede olduğunu söyledi.
Uçağa bindim, ve onu görmeye gittim.
Luciano hakkında beni gerçekten üzen şey, kandırılmış olduğunu hissetmesiydi.
Ve buna çok kızıyordu.
Nicoletta ile evlendi...
...onu ve kızını yalnız bıraktı.
Kızımız çok küçüktü. Dört buçuk yaşındaydı.
Ben ona hep sordum," Neden Alice'e bir şey yazmadın?"
Dedi ki, "Hayır, çünkü bir şey yazarsam...
...o, hayatı boyunca yanında
...olacak ve benimle konuşamayacak.
Bu doğru değil. Onun özgür olması gerekiyor. Tamamen özgür.
Ona hiçbir şeyi dayatmak istemiyorum. Özgür olması gerekiyor.
Onu hastanede ziyaret ettim, kötü durumdaydı.
Oraya gittiğimde dedi ki...
Hala güzelsin... ama 10 kilo almışsın.
...Aslında haklıydı, çünkü ilk tanıştığımızda...
...şimdikinden 10 kilo daha zayıftım.
Ona napoliten soslu spagetti pişirmiştim, en sevdiği yemekti.
Ona benim yedirmem gerekiyordu, çünkü kendi yiyemezdi.
Çok kötü durumdaydı.
Pavarotti nasıl biridir, bir erkek olarak?
Erkek Pavarotti olarak, daha iyi bir eş ve iyi bir baba olmayı
arkadaşlarım ve çevremdeki insanlar için iyi bir arkadaş olmayı isterdim.
Beni rahatsız eden şey, istediğim kadar iyi bir baba olmayışım.
Bu kadar.
Ve umarım her zaman beni sevmeye devam edersiniz.
Bugün beni sevmiyor olsanız da, yarın her zaman vardır.
Babam, söylediği şarkıları dinlemeyi sevmezdi, kaydedilmiş sesini...
...duymaktan biraz çekinirdi.
Hastalandığı zaman şarkı söyleyemedi.
Cristina ve ben, onunla birlikte John Wustman'ın konçerto kaydını dinledik.
"Tanrım merhamet et"
" Acı çekişime"
Dinledi ve dedi ki " Ama...
...ben iyiydim"
" Evet, bana. Senin büyüleyici, değil mi?"
" Evet, çok iyiydin baba."
" Ama iyi söylemişim"
Gerçekten hayret etmişti.
" Yüce Tanrım"
" Merhamet et"
" Hüküm giymemem için merhamet et"
" Ebedi ateş için"
" Senin rızanla"
2007 yılındaki ölümünden sonra, Luciano Pavarotti'nin albümleri...
...yüz milyondan fazla satıldı, konser kayıtları 10 milyondan fazla...
...kişi tarafından izlendi.
Luciano'nun Philadelphia'da başlattığı Uluslararası Pavarotti Ses Yarışması...
...halen sahneye çıkmakta olan sayısız opera sanatçılarının kariyerlerinde...
...etkili olmuştur. Luciano, Bosna, Guatemala, Kosova, Tibet, Kamboçya ve...
...Angola'da yardım kuruluşları kurmuştur. Yardımları ve bağışlar...
...sayesinde milyonlarca dolar, dünya çapında zor durumda olan...
...çocuklar için kullanılmıştır. Bu çalışma halen...
...La Fondazione Luciano Pavarotti Vakfı tarafından devam ettirilmektedir.
Çeviri: @guncelfilmyorum
Lütfen www.osdb.link/8eeq4 adresinden bu altyazıyı değerlendirin. Diğer kullanıcılarımızın en iyi altyazıyı seçmelerine yardımcı olun.